Zomereczeem bij paarden: helpdesk

Help! Zomereczeem... Een paard met zoveel jeuk dat zijn manen en staart gelijkenissen beginnen te vertonen met een schuurborstel - de gevreesde nachtmerrie van iedere paardenhouder maar helaas ook een steeds terugkerende realiteit. En wat doe je dan? Zomereczeem expert Laura Cleirens van The Natural Way schreef er een artikel over.

"De kruidenwereld fascineert me al sinds ik 10 jaar was. Mijn eigen pony Beauty schuurde zich aan zijn manen en staart en ook shetlander Yorim waar ik wekelijks mee op buitenrit mocht, schuurde zich na elke wandeling tot bloedens toe aan de staldeur. Allerlei zalfjes werden gesmeerd maar niks leek echt te werken, of toch niet langdurig. Mijn nieuwsgierigheid werd geprikkeld en ik begon te snuffelen in de kruidenboeken die bij ons thuis in de kast stonden. Ik had al vroeg mijn doel voor ogen: zomereczeem draaglijker maken voor paarden. Voor mij werd dit het begin van experimenteren met kruidenbrouwsels en op latere leeftijd ook met essentiële oliën, die me brachten bij een erkend diploma én het ontwikkelen van een eigen lotion tegen zomereczeem, onder mijn bedrijfsnaam 'The Natural Way'." 

In dit artikel heb ik getracht zoveel mogelijk informatie te bundelen om een complete helpdesk te vormen rondom zomereczeem bij paarden. Benieuwd geworden?

Wat je zeker moet weten over zomereczeem...

- Benaming: zomereczeem staat ook bekend als 'staart-en-manen eczeem' (SME), zomerschuren of onder de  Engelse benaming 'sweet itch'. 

- Symptomen: jeuk, schuren aan manen en staart - eventueel ook aan hoofd, hals en buiknaad - dit laatste heet 'midline dermatitis', kale plekken en soms tot bloedens toe wonden, verdikte huid van de manenkam en staartwortel (de bekende "rimpels").

- Oorzaak: zomereczeem wordt veroorzaakt door een overgevoelige reactie op het speeksel van de vrouwelijke Culicoïdes robertii mug (knut), die bloed nodig heeft om haar eitjes te leggen. In het speeksel van de knut zitten eiwitten waar het paard op reageert door te gaan schuren. Ook voeding, huisvesting en hormonale (on)balans spelen een belangrijke rol in het al dan niet ontwikkelen van een allergie, waarover verderop in dit artikel meer. 

De activiteit van de Culicoïdes robertii mug wisselt naar gelang de weersomstandigheden, maar gemiddeld ligt dit rond maart tot en met oktober, met een piek in de zomermaanden. Of je paard overgevoelig gaat reageren op de steek van de Culicoïdes robertii mug kan je niet voorspellen. Echter is er wel sprake van een bepaalde erfelijkheid. Ook bepaalde rassen zijn gevoeliger om een allergie te ontwikkelen, denk maar aan de Mini, Shetlander, IJslander, Haflinger, Fries en Fjord, maar ook koudbloeden. 

Allergie aan het speeksel van de Culicoïdes robertii mug ontstaat meestal rond het 2e levensjaar maar kan ook eerder of op latere leeftijd optreden. Eens je paard bekend is met zomereczeem, zal dit ieder jaar terugkeren. Preventieve ondersteuning in het voorjaar - vooraleer de vicieuze cirkel van start gaat - is hierbij dan ook aangeraden. 

- Diagnose: deze wordt gesteld aan de hand van de symptomen. Er is momenteel nog geen test op de markt voor particulieren, enkel voor onderzoek, dus testen aan de hand van een huidmonster of bloedonderzoek is zinloos. Bloedonderzoek kan wel inzicht geven over allergieën, leverwaarden, vitamines, mineralen en eventuele andere onderliggende aandoeningen. Laat andere oorzaken zoals wormen, luizen en andere parasieten zeker uitsluiten door je dierenarts. 

Culicoïdes robertii, bron: internet
Culicoïdes robertii, bron: internet

- Behandeling: Er is nog steeds geen sluitende oplossing gevonden voor zomereczeem, maar je kan wel veel doen om het je paard zo comfortabel mogelijk te maken. Enkele praktische tips:

* 'Zomereczeem lotion - The Natural Way': Dit natuurlijk product op basis van 100 % zuivere en biologische essentiële oliën werd ontwikkeld om op eenvoudige wijze je paard te ondersteunen. Eigenschappen: jeuk stillend, ontstekingsremmend, huid verzachtend, wond helend, haargroei stimulerend en reinigend/ontgiftend (detox). Bij voorkeur gebruik je de lotion alvorens je paard is begonnen met schuren, dus in het vroege voorjaar, voor het beste resultaat. Is je paard al begonnen met schuren? Geen nood, ook dan doet de zomereczeem lotion zijn werk nog!

'Zomereczeem lotion - The Natural Way', Bron: Laura Cleirens
'Zomereczeem lotion - The Natural Way', Bron: Laura Cleirens

* Massage en alternatieve therapieën zoals (sport)massage en acupressuur kunnen ondersteuning bieden bij het afvoeren van afvalstoffen die zich hebben opgestapeld in het lichaam.

* Huisvesting: Een open vlakte als weiland is ideaal, want de mugjes houden niet van wind. Probeer zoveel mogelijk besloten vlaktes met bomen, struiken en water (beekjes en waterplassen) te vermijden. Gun je paard kuddegang met soortgenoten om samen met te kroelen (tevredenheid!) en voldoende schuilmogelijkheden (afdak, open stal,...). Gun je paard ook de mogelijkheid om zich te schuren - dit klinkt tegenstrijdig - maar beeld je even in dat je ontzettende jeuk hebt maar niet krabben mag... 

De Culicoïdes robertii muggen zijn het meest actief bij zonsopgang en -ondergang. Ze houden niet van zonlicht, maar dit sluit helaas niet uit dat ze ook overdag actief zijn. Het is een hele klus maar het kan helpen om je paard op die momenten extra te beschermen door op te stallen of een eczeemdeken op te leggen. Vliegen- en/of dazensprays werken onvoldoende om de mug op afstand te houden.  

Een meer drastische oplossing is verhuizen. Landen met een kouder klimaat dan België of Nederland zouden geschikter zijn voor paarden met zomereczeem waardoor ze minder of niet meer gaan schuren. Ook aan de zeekust zijn er beduidend minder paarden met zomereczeem, maar ook hier zijn nog steeds gevallen bekend. Wil je het binnenlands houden? Dan kan verhuizen naar een weiland met aangepaste huisvesting ook al veel doen.

* Training: Wist je dat zomereczeem bij sportpaarden niet zo vaak voorkomt? Doordat zij actief bewegen kunnen ze negatief opgebouwde energie beter omzetten en afvalstoffen sneller afvoeren. Moet je nu je paard door het dolle heen gaan trainen? Nee, maar voldoende beweging is gezond!

* Eczeemdeken: Er zijn speciaal ontworpen eczeemdekens waarbij de hals, romp, buik en staartwortel van je paard bedekt wordt om de kans op beten te doen dalen. Aangeraden is om het deken op te leggen alvorens je paard begint met schuren, dus van gemiddeld maart t.e.m. eind oktober, afhankelijk van de weersomstandigheden. Leg je het deken pas op als je paard al aan het schuren is, dan loop je de kans dat het deken kapot wordt geschuurd door de hevige jeuk. Nadelig is ook dat het in de zomer erg warm kan worden onder het deken, waardoor je paard blij is om even bevrijdt te worden van zijn kostuum, maar dit weegt niet op tegen de gruwelijke jeuk. 

Een eczeemdeken kan helpen, bron: Laura Cleirens
Een eczeemdeken kan helpen, bron: Laura Cleirens

- Voeding: Ook voeding speelt een grote rol in de mate waarop je paard allergisch zal reageren. Wat moet je zeker weten? Ik zet het op een rijtje:

* Paarden met zomereczeem en grazen gaat helaas niet altijd goed samen. Jong gras - vaak op (te) kort begraasde weilanden - barst van de suikers en eiwitten, en bevat te weinig minerale sporenelementen en metalen. Intensieve landbouw, foutieve bemesting en bodemuitputting liggen hier vaak aan de oorsprong. Vermijdt ook zoveel mogelijk krachtvoeders met suikers, zetmeel en eiwitten die de spijsvertering in onbalans brengen. 

* Paarden zullen een tekort zoveel mogelijk zelf proberen opvangen door hun voedsel te selecteren. De meeste weides zijn echter te eentonig en niet geschikt voor paarden. De voeding die je paard hier op kan terugvinden is vaak zo beperkt, waardoor hij vaak een te grote hoeveelheid zal eten om zijn tekort toch te kunnen aanvullen. Het nadeel hiervan is dat hij daardoor ook te veel van andere voedingsstoffen gaat opnemen. De spijsvertering zal hierdoor uit balans geraken, met als gevolg dat afvalstoffen zich in het lichaam gaan opstapelen in de vorm van vetreserves. De huid als uitscheidingsorgaan zal dan weer hierop reageren, wanneer de organen overbelast zijn. Symptomen hiervan zijn: overgewicht, verdikkingen op de hals, manenkam en staartwortel, vettige schilfers en stugge haren. Een mogelijk gevolg hiervan is dan weer  insuline-resistentie (pre-diabetes). Echter niet alle paarden met deze aandoening zijn dik, ook magere paarden lijden hieraan.

- Management: of beter gezegd de ideale sobere levensstijl voor een paard met zomereczeem bestaat uit: kwalitatief hooi, kruiden met een zuiverende werking voor de spijsvertering (brandnetel, paardenbloem, kleefkruid,...), metalen sporenelementen en mineralen (bv. Himalaya liksteen) en eventueel biologische granen. Op deze manier krijgt het zelfherstellend vermogen de kans om in werking te treden, zonder symptoom bestrijdend te werken.  We vatten zo de koe - of beter gezegd de oorzaak - bij de horens, in plaats van de symptomen. 

- Medicatie: Let op met medicatie! Door de dierenarts worden soms corticosteroïden voorgeschreven die de allergie onderdrukken. Een bijwerking hiervan is hoefbevangenheid, dit wil je je paard echt niet aandoen.

Het effect van de zomereczeem lotion is duidelijk: van het symptoombeeld naar een gelukkig en jeukvrij paard! Bron: Laura Cleirens
Het effect van de zomereczeem lotion is duidelijk: van het symptoombeeld naar een gelukkig en jeukvrij paard! Bron: Laura Cleirens

Wat kunnen we hieruit besluiten? Dat je zelf veel aanpassingen kan maken om je paard zo goed mogelijk te ondersteunen: denk aan huisvesting, voeding en behandeling met natuurlijke middelen.

Wil je na het lezen van dit artikel starten met een natuurlijke oplossing en onze 'Zomereczeem lotion - The Natural Way' bestellen, of wens je meer informatie over de gebruiksaanwijzing? Klik hier

Lees je graag enkele reviews over dit product? Klik dan hier


© Laura Cleirens - 2020.04.02

"Gepassioneerd door paarden, draag ik mijn steentje bij om de gezondheid

en het welzijn van je paard te optimaliseren." ~ Laura Cleirens